Europese ChatGPT-alternatieven voor organisaties

«ChatGPT-alternatief» kan drie verschillende dingen betekenen: een plek waar medewerkers met modellen chatten, een platform waar teams agents bouwen, of een controlelaag vóór de modellen waar je al voor betaalt. Deze pagina behandelt de eerste twee, voor organisaties in de EU die een verdedigbaar antwoord nodig hebben op «waar gaan onze gegevens heen, en wie kan zien wat er is gebeurd». Ze is geschreven door Sluis, dus lees onze rij zoals je elke leverancierspagina leest. Elke andere rij hebben we op 1 oktober 2026 gecontroleerd aan de hand van de eigen documentatie van de leverancier; de bronnen staan aan het eind.

Waarop we vergeleken

Marketingpagina's over AI voor medewerkers zeggen meestal «veilig» en «AVG-conform». Die woorden maken geen onderscheid tussen producten. Deze criteria wel:

Hosting en wie het beheert. Waar de applicatie draait en welke rechtspersoon haar beheert.
Waar modelinferentie plaatsvindt. Opslag in de EU is niet hetzelfde als inferentie in de EU. Vraag naar beide.
Residentiecontrole. Kan een beheerder beperken waar verzoeken heen mogen, en wordt dat afgedwongen of alleen gedocumenteerd?
Persoonsgegevens in prompts. Detecteert en verwijdert het product persoonsgegevens voordat een prompt het model bereikt, of rekent het erop dat medewerkers voorzichtig zijn?
Audittraject. Wat krijgt een beheerder of auditor achteraf te zien?
Identiteit en beheer. SSO, scheiding van rollen, beheerfuncties voor bedrijven.
Certificeringen. Onafhankelijke verklaringen die de leverancier zelf publiceert.
Prijsmodel. Per seat, per gebruik of op offerte.
Zelf hosten. Of je het kunt draaien op infrastructuur die je zelf beheert.

Geen enkel product wint elke rij. De juiste keuze hangt af van welke rijen je risicobeoordeling het zwaarst weegt.

De opties in één oogopslag

	Sluis Workspace	Mistral (Le Chat, nu Vibe)	Langdock	Open WebUI (zelf gehost)	ChatGPT Enterprise	Microsoft Copilot
Hosting	In de EU gehoste beheerde dienst van 7Lab B.V., Amsterdam	Standaard EU, optioneel Amerikaans endpoint	Multi-tenant op Microsoft Azure binnen de EU	Je eigen infrastructuur	OpenAI, met EU-optie voor opslag in rust bij nieuwe werkruimtes	Microsoft 365-tenant, EU Data Boundary
Inferentielocatie	Routering voor API en Workspace staat standaard op alleen EU, anders geweigerd vóór verzending	Modellen van Mistral standaard vanuit de EU geleverd; sommige functies kunnen gegevens naar buiten overdragen	De meeste modellen gehost in de EU, instelbaar	Het model dat je koppelt	GPU-inferentie binnen de regio voor in aanmerking komende Enterprise-klanten	EU-verkeer blijft binnen de grens, behalve modellen van Anthropic
Afdwingen van residentie	Organisatiebeleid afgedwongen bij verzending, met auditvermelding bij wijzigingen	Enterprise kan sommige functies buiten de EU uitschakelen	Instelbaar per werkruimte	Bouw je zelf	Ingesteld bij het aanmaken van de werkruimte	Gebaseerd op tenant en licentie
Verwijderen van persoonsgegevens vóór het model	Detectie en omkeerbare pseudonimisering vóór verzending	In de door ons gecontroleerde bronnen niet gedocumenteerd als ingebouwde stap	In de door ons gecontroleerde bronnen niet gedocumenteerd als ingebouwde stap	Niet ingebouwd als beleidslaag	In de door ons gecontroleerde bronnen niet gedocumenteerd als ingebouwde stap	Purview-controles, inhoudsfilters
SSO	Google, Apple, Microsoft, passkeys, tweestapsverificatie voor de organisatie; geen SAML of SCIM	SAML SSO bij Enterprise	SSO, SCIM en SAML bij Business	Stel je zelf in	SAML SSO en SCIM	Entra ID
Gepubliceerde certificeringen	ISO 27001-gecertificeerd	SOC 2 Type II, ISO 27001/27701	ISO 27001, SOC 2 Type II	Geen (een softwareproject)	SOC 2 Type 2, ISO 27001, CSA STAR	ISO 27001, ISO 42001 en andere
Prijsmodel	Lijstprijs van de aanbieder plus 10%, geen seatvergoeding, vooruitbetaald vanaf €25	Free, Pro en Team per seat, Enterprise op maat	Per seat (Business €25), Enterprise op maat	Gratis te gebruiken, optionele bedrijfslicentie	Per seat, op offerte	Add-on per gebruiker bij Microsoft 365 (US$30)
Zelf hosten	Optioneel dataplane voor Enterprise (Sluis Edge)	Enterprise-implementaties	Single-tenant vanaf 2.000 seats; eigen cloud en on-premises vanaf 5.000	Ja	Nee	Nee

Sluis Workspace

Sluis Workspace is de helft van Sluis die op medewerkers is gericht: chat, agents en Skills die je bouwt door ze te beschrijven, spreadsheets en presentaties als invoer en uitvoer, en privé of gedeelde Knowledge. Het zit achter dezelfde poort als de Sluis-gateway, dus een bericht in Workspace en een API-aanroep worden door één beleid geïnspecteerd, gerouteerd en gelogd. Details staan op de pagina over Sluis Workspace.

Wat onderscheidend is en door de documentatie wordt gedekt:

Residentie is beleid, geen belofte. De standaard staat alleen de EU-jurisdictie toe. Een verzoek dat een aanbieder buiten de toegestane set zou bereiken, wordt vóór verzending geweigerd met een 403, dus modellen van OpenAI blijven bijvoorbeeld geblokkeerd totdat een eigenaar de Amerikaanse jurisdictie toestaat. Dat is een vastgelegde beslissing waarvoor de overdrachtsvoorwaarden moeten worden bevestigd, en EU-eigendom van de aanbieder is een aparte, strengere instelling.
Omgang met persoonsgegevens. Gevoelige waarden worden vóór verzending gedetecteerd en omkeerbaar gepseudonimiseerd, en een hash-gekoppeld auditregister legt vast welk beleid is uitgevoerd. Je kunt de keten offline verifiëren.
Prijzen zonder seats. Gebruik van beheerde modellen kost de lijstprijs van de aanbieder plus 10%. Er is geen platformabonnement en geen seatvergoeding, en ook geen gratis niveau: zelfbediening begint met minimaal €25 aan vooruitbetaald tegoed.
ISO 27001-gecertificeerd, en het bedrijf is Sluis van SevenLab, rechtspersoon 7Lab B.V. in Amsterdam.

Wat je ertegenover moet wegen:

Detectie is niet perfect, en het gebruik van Sluis bewijst op zichzelf niet dat je aan de AVG of HIPAA voldoet.
Verkeer van de Agent Harness (de beheerde route voor lokale codeeragents) is de uitzondering op residentie: het abonnement bij de aanbieder bepaalt de regio waar wordt geleverd, en Sluis legt die vast als niet-geverifieerd.
Leden melden zich aan met Microsoft, Google of Apple, kunnen een passkey of authenticator-app toevoegen, en eigenaren kunnen tweestapsverificatie verplicht stellen. Sluis heeft geen SAML single sign-on of SCIM-provisioning.
De desktop-apps zijn alfaversies; Workspace zelf draait in de browser.
Sluis is een jong bedrijf met een jong product. Mistral, Microsoft en OpenAI hebben een staat van dienst die wij niet hebben.

Als je ook API-verkeer en codeeragents met hetzelfde beleid wilt beheren, zie AI-gateways voor EU-organisaties vergeleken.

Mistral Le Chat (nu Vibe)

Mistral is een Franse modelaanbieder met een eigen assistent. Het helpcentrum stelt dat gegevens standaard in de Europese Unie worden gehost, en dat je expliciet een Amerikaans API-endpoint kunt gebruiken, waarbij gegevens in de Verenigde Staten worden gehost. Het zegt ook dat gegevens, afhankelijk van de functie, tijdelijk buiten de EU kunnen worden overgedragen aan de subverwerkers in het trust center, onder standaardcontractbepalingen, en dat Enterprise-klanten sommige van die functies op organisatieniveau kunnen uitschakelen. Mistral zegt te voldoen aan de kaders SOC 2 Type II en ISO 27001/27701.

De abonnementenpagina noemt een Free-niveau, Pro, Team voor US$24,99 per gebruiker per maand exclusief belastingen (andere valuta worden per land getoond) en een Enterprise-niveau; Team en Enterprise noemen auditlogs, en Enterprise voegt SAML SSO toe. Het helpcentrum stelt dat Le Chat nu Vibe is en dat accounts, abonnementen en gesprekken meeverhuizen, dus sommige pagina's zeggen nog Le Chat.

Kies het als je een leverancier met hoofdkantoor in de EU wilt die zijn eigen modellen traint en levert, en je tevreden bent met één modelfamilie.

Zie de uitgebreide vergelijking van Sluis met Mistral Le Chat.

Langdock

Langdock is een Duits platform om AI uit te rollen onder medewerkers: chat, eigen agents, workflows en een API. De beveiligingspagina noemt ISO 27001-certificering en een SOC 2 Type II-audit, geen training op klantgegevens, en een multi-tenantimplementatie die op Microsoft Azure binnen de EU wordt gehost. De applicatie en de meeste modellen worden in de EU gehost, en de modelkeuze is instelbaar. Single-tenant SaaS begint bij 2.000 seats, en bring-your-own-cloud- en on-premises-implementaties bij 5.000 seats. Het Business-abonnement, vermeld voor maximaal 1.000 gebruikers, omvat SSO, SCIM en SAML.

De prijspagina toont een Business-abonnement per seat voor €25 per gebruiker per maand exclusief btw, een Enterprise-abonnement op maat, workflowpakketten per werkruimte, en een Governance-add-on die gratis is tot 1 januari 2027 en daarna €1,50 tot €3,50 per gebruiker per maand kost, afhankelijk van volume en factuurperiode. LLM-gebruik voor geautomatiseerde governancecontroles wordt apart gefactureerd.

Kies het als je een door een Europese partij beheerde werkomgeving met prijs per seat wilt, met een breed modelaanbod en workflowtools, en je inkoopproces een regel per gebruiker verkiest. Zie de vergelijking van Sluis met Langdock.

Zelf gehoste opties: Open WebUI en vergelijkbare

Een open interface op je eigen servers draaien is het directste antwoord op «waar gaan de gegevens heen». Open WebUI is een voorbeeld, en past bij elk modelbackend dat je koppelt, ook modellen die je zelf host.

Twee eerlijke kanttekeningen. Ten eerste neem je het beheer op je: updates, authenticatie, logging, retentie, back-ups en het werk om een beleidslaag te bouwen. Ten tweede is de licentie veranderd. De documentatie van het project stelt dat code tot en met v0.6.5 onder BSD-3-Clause valt, en dat vanaf v0.6.6 (april 2025) een merkclausule geldt: je mag de branding van Open WebUI niet verwijderen of wijzigen, tenzij je in een periode van 30 dagen 50 of minder gebruikers hebt, schriftelijke toestemming hebt of een bedrijfslicentie bezit. Het project zegt dat dit geen door het OSI goedgekeurde opensourcelicentie is. Intern gebruik op elke schaal is toegestaan met de branding intact.

Kies het als je een platformteam hebt, een klein aantal gebruikers of een sterke behoefte aan controle, en als ook de modelkant onder jouw controle valt.

ChatGPT Enterprise

OpenAI biedt dataresidentie in Europa voor ChatGPT Enterprise en Edu. Nieuwe werkruimtes kunnen klantinhoud in rust in de regio opslaan, waaronder gesprekken, geüploade bestanden en aangepaste GPT's. In aanmerking komende klanten met residentie ingeschakeld kunnen inferentieresidentie toevoegen, die GPU-inferentie op inhoud binnen de scope houdt in Europa, de VS of de VAE. OpenAI noemt SOC 2 Type 2, ISO 27001 en CSA STAR onder zijn certificeringen, documenteert SAML SSO en SCIM, publiceert een verwerkersovereenkomst en stelt dat gegevens uit zakelijke abonnementen standaard niet voor training worden gebruikt.

De vragen die je moet stellen gaan over geschiktheid en scope: residentie geldt voor nieuwe werkruimtes, dekt de gegevenstypen die OpenAI noemt en hangt af van je contract. Het is ook een modelaanbod van één leverancier, en OpenAI is een Amerikaans bedrijf, wat telt als je juridische analyse toegang tot gegevens door een buitenlandse jurisdictie omvat.

Kies het als medewerkers het product ChatGPT zelf willen en de residentievoorwaarden in je contract aan je beoordeling voldoen. Zie de vergelijking van Sluis met ChatGPT Enterprise.

Microsoft Copilot

Als je organisatie in Microsoft 365 leeft, is de grootste kracht van Copilot dat het werkt op je bestaande rechten en inhoud. Microsoft stelt dat Copilot een EU Data Boundary-dienst is, dat EU-verkeer binnen de grens blijft, dat prompts en antwoorden niet worden gebruikt om foundation-modellen te trainen, en dat het ISO 27001, ISO 42001 en andere certificeringen heeft. Twee details verdienen aandacht: modellen die Anthropic als subverwerker levert, vallen momenteel buiten de EU Data Boundary, en Microsoft zegt dat LLM-aanroepen bij hoge belasting naar andere regio's kunnen gaan, waarbij de waarborgen van de EU Data Boundary voor EU-gebruikers gelden. Copilot wordt verkocht als add-on van US$30 per gebruiker per maand bij een kwalificerende Microsoft 365-licentie.

Kies het als je gegevens en workflows al in Microsoft 365 staan en je die integratie belangrijker vindt dan modelkeuze. Zie de vergelijking van Sluis met Microsoft 365 Copilot. De equivalenten van Anthropic en Google komen aan bod in Sluis vs Claude for Work en Sluis vs Gemini for Workspace.

Hoe kies je

Je zit al diep in Microsoft 365 en wilt hulp binnen de Office-apps: Copilot.
Je mensen willen het product ChatGPT en je contract dekt EU-residentie voor je werkruimte: ChatGPT Enterprise.
Je wilt een modelleverancier met hoofdkantoor in de EU met een eigen assistent: Mistral.
Je wilt een door een Europese partij beheerde werkomgeving met prijs per seat, veel modellen en workflowtools: Langdock.
Je hebt een platformteam, wilt maximale controle en bouwt de governance zelf: Open WebUI of een vergelijkbare zelf gehoste interface.
Je hebt één afgedwongen beleid nodig over chat van medewerkers, API-verkeer en codeeragents heen, met een audittraject dat je kunt verifiëren, en gebruiksgebaseerde prijzen: Sluis.

Welke je ook kiest, stel drie vragen schriftelijk: waar draait de inferentie, wat verlaat de EU onder welke voorwaarden, en wat kan ik daarna aan een auditor laten zien? Leveranciers die precies antwoorden, zijn de moeite waard voor de shortlist.

Wanneer de andere producten de betere keuze zijn

Sluis is niet voor elke organisatie het juiste antwoord. Copilot is beter als het werk in Word, Excel en Outlook plaatsvindt. ChatGPT Enterprise is beter als je de productfuncties van OpenAI nodig hebt en je contract residentie al dekt. Mistral is beter als een EU-modelleverancier zelf een eis is. Langdock, Mistral Enterprise of ChatGPT Enterprise zijn beter als SAML single sign-on of SCIM-provisioning nu niet onderhandelbaar is. Een zelf gehoste interface is beter als geen enkele beheerde dienst, de onze inbegrepen, acceptabel is voor je securityteam.

Veelgestelde vragen

Wat is het beste Europese alternatief voor ChatGPT voor een bedrijf?

Er is geen enkel beste. Mistral Le Chat en Langdock zijn door een Europese partij beheerde werkomgevingen, Open WebUI is de zelf gehoste route, en Sluis Workspace voegt een afgedwongen routeringsbeleid met alleen EU toe, met omgang met persoonsgegevens vóór verzending. Kies op basis van welke criteria je risicobeoordeling het zwaarst weegt, en controleer de antwoorden van de leverancier schriftelijk.

Is ChatGPT Enterprise AVG-conform voor Europese bedrijven?

OpenAI publiceert een verwerkersovereenkomst, biedt Europese dataresidentie voor nieuwe ChatGPT Enterprise-werkruimtes en inferentie binnen de regio voor in aanmerking komende klanten, en zegt dat zakelijke gegevens standaard niet voor training worden gebruikt. Of jouw gebruik voldoet, hangt af van je eigen beoordeling, contract en configuratie. Geen enkel product op deze pagina maakt een organisatie op zichzelf conform.

Betekent EU-dataresidentie dat het model in de EU draait?

Niet per se. Opslag in rust en de locatie van inferentie zijn aparte toezeggingen, en sommige producten routeren een deel van de modellen of functies buiten de EU. Vraag naar beide, schriftelijk.

Kunnen we een AI-werkomgeving voor medewerkers zelf hosten?

Ja. Open WebUI is de gangbare keuze, met de brandingvoorwaarden die hierboven zijn beschreven. Langdock biedt on-premises-implementatie vanaf 5.000 seats, en Sluis biedt Sluis Edge, een zelf gehost dataplane alleen voor Enterprise. De interface zelf hosten bepaalt op zichzelf niet waar het model draait, dus controleer ook de modelkant.

Hoe verhoudt de prijs van Sluis Workspace zich tot tools met een prijs per seat?

Sluis rekent de lijstprijs van de aanbieder plus 10% voor beheerde modellen, zonder seatvergoeding en zonder abonnement, vereist vooruitbetaald tegoed van minimaal €25 en voegt toeslagen per betaalmethode toe. Tools met een prijs per seat kunnen per persoon goedkoper zijn bij zwaar, gelijkmatig gebruik en zijn eenvoudiger te begroten. Gebruiksgebaseerde prijzen passen meestal bij ongelijk gebruik en gemengde teams van mensen en agents.

Is Sluis gecertificeerd?

Sluis is ISO 27001-gecertificeerd. Het claimt geen naleving van de AVG of HIPAA als eigenschap van het product: de documentatie zegt dat het gebruik van Sluis geen van beide op zichzelf vaststelt, en dat detectie van persoonsgegevens niet perfect is.