Een Sluis-gids voor privacy-, juridische en securityteams. Laatst gecontroleerd op 23 september 2026.
Wanneer een AI-provider vanuit de Verenigde Staten wordt gecontroleerd, kunnen Amerikaanse autoriteiten hem in beginsel bevelen jouw gegevens te verstrekken, waar die gegevens ook zijn opgeslagen. Deze gids legt uit hoe dat werkt, waar het EU-VS Data Privacy Framework staat, hoe je de blootstelling voor een specifiek AI-gebruik beoordeelt en welke maatregelen de blootstelling echt verkleinen.
Kort samengevat
- De Amerikaanse CLOUD Act (18 U.S.C. § 2713) stelt Amerikaanse autoriteiten in staat een provider te verplichten gegevens te verstrekken die hij in bezit heeft, onder zich heeft of beheert, ongeacht waar ze zijn opgeslagen. Het gaat erom wie de provider controleert, niet waar de servers staan.
- Doorgiften aan Amerikaanse providers die onder het Data Privacy Framework zijn gecertificeerd, zijn vandaag rechtmatig. Het Gerecht van de EU bevestigde het framework op 3 september 2025; er loopt een hogere voorziening bij het Hof van Justitie.
- Het praktische risico hangt af van vier dingen: hoe gevoelig de gegevens zijn, wie de provider controleert, wat de provider daadwerkelijk kan lezen en wat het contract de provider verplicht te doen als er een bevel komt.
- De effectiefste maatregel is minder sturen. Gegevens die de provider nooit ontvangt, kunnen niet worden verstrekt.
- Aparte EU-dochters van Amerikaanse concerns, zoals de AWS European Sovereign Cloud, verkleinen de praktische blootstelling. Of ze die juridisch wegnemen, is niet door een rechter getoetst.
Hoe de blootstelling ontstaat
De CLOUD Act van 2018 voegde sectie 2713 toe aan de Amerikaanse Stored Communications Act. Die bevestigt dat een provider die onder Amerikaanse jurisdictie valt, moet voldoen aan een rechtmatig Amerikaans bevel voor gegevens die hij beheert, ook als de gegevens buiten de VS staan. De provider kan een rechter in beperkte gevallen vragen het bevel opzij te zetten, bijvoorbeeld bij strijd met het recht van een land dat een overeenkomst met de VS onder de wet heeft.
Een apart Amerikaans instrument, sectie 702 van de Foreign Intelligence Surveillance Act, staat gerichte verzameling van buitenlandse inlichtingen bij Amerikaanse providers toe. Die stond centraal in het arrest Schrems II van het Hof van Justitie in 2020, waarin het vorige doorgiftekader, het Privacy Shield, werd vernietigd.
Bij een AI-dienst vallen alle gegevens die de provider bewaart eronder: prompts en uitvoer terwijl ze worden verwerkt, logs, kopieën voor misbruikbewaking, opgeslagen bestanden en gespreksgeschiedenis, en alles wat voor training of evaluatie wordt bewaard.
Waar het Data Privacy Framework staat
- Op 3 september 2025 verwierp het Gerecht het beroep van het Franse parlementslid Philippe Latombe (zaak T-553/23) en bevestigde het het adequaatheidsbesluit van de Commissie uit 2023.
- Het Gerecht beoordeelde de situatie zoals die was toen het besluit in 2023 werd vastgesteld. Latere ontwikkelingen in het Amerikaanse beroepsmechanisme lagen niet voor.
- Latombe ging op 31 oktober 2025 in hoger beroep (zaak C-703/25 P). Een hogere voorziening bij het Hof van Justitie is beperkt tot rechtsvragen. Per september 2026 vonden we geen zittingsdatum.
- Het Hof van Justitie vernietigde beide voorgangers van het framework: Safe Harbor in 2015 en Privacy Shield in 2020.
Voor de planning: de doorgiftegrondslag is vandaag geldig en de toekomst ervan hangt af van de agenda van een rechtbank. Richt je AI-opzet zo in dat je binnen enkele maanden van provider zou kunnen wisselen als het moet.
Een specifiek gebruik beoordelen
Beoordeel elk AI-gebruik op vier factoren.
| Factor | Lagere blootstelling | Hogere blootstelling |
|---|---|---|
| 1. Gevoeligheid van de gegevens | Geen persoonsgegevens; openbare of marketinginhoud | Bijzondere categorieën van persoonsgegevens, HR-dossiers, verschoningsrecht, bedrijfsgeheimen |
| 2. Wie de provider controleert | In EU-bezit en onder EU-zeggenschap | Onder Amerikaanse zeggenschap, ongeacht de regio |
| 3. Wat de provider kan lezen | Gepseudonimiseerde tekst; geen bewaring | Persoonsgegevens in leesbare vorm; opgeslagen gespreksgeschiedenis |
| 4. Contract en proces | Toezegging om bevelen aan te vechten en jou te informeren; gepubliceerde verzoekstatistieken | Alleen standaardvoorwaarden |
Uitgewerkte voorbeelden
| Gebruik | Provider | Maatregelen | Blootstelling | Redenering |
|---|---|---|---|---|
| Marketingteksten opstellen | Amerikaanse provider, EU-regio | Geen | Laag | Er valt niets waardevols te verstrekken |
| Supporttickets beantwoorden met namen, e-mailadressen en bestelgeschiedenis | Amerikaanse provider, EU-regio | Geen | Midden tot hoog | Persoonsgegevens in leesbare vorm, op volume, mogelijk bewaard |
| Dezelfde supporttickets | Amerikaanse provider, EU-regio | Namen en identificatiegegevens vóór verzending vervangen door placeholders; koppeling bewaard in de EU; zero retention | Laag tot midden | Wat de provider heeft, is moeilijk aan een persoon te koppelen |
| HR-dossiernotities, inclusief ziekteverzuim | Amerikaanse provider, EU-regio | Welke dan ook | Hoog | Bijzondere categorieën van persoonsgegevens; een lek of verstrekking is ernstig, hoe onwaarschijnlijk ook |
| HR-dossiernotities | Provider in EU-bezit, EU-regio | Zero retention, failover alleen binnen de EU | Laag tot midden | De CLOUD Act-route vervalt; het gewone verwerkersrisico blijft |
| Interne code-assistent die aan broncode werkt | Amerikaanse provider, EU-dochterstructuur | Door de klant beheerde sleutels waar beschikbaar | Midden | Kleinere praktische blootstelling; het juridische effect van de structuur is niet getoetst |
Wat de blootstelling verkleint, op volgorde van effect
- Minder sturen. Vervang identificatiegegevens door placeholders voordat prompts je omgeving verlaten en bewaar de koppeling zelf. Onze gids over persoonsgegevens in prompts behandelt hoe goed dit werkt.
- Routeren op gegevensklasse. Gebruik Amerikaanse providers voor wat weinig risico heeft en een provider in EU-bezit, of geen extern model, voor gevoelige categorieën. Dit kan een regel zijn die per verzoek wordt afgedwongen in plaats van een beleidsdocument.
- Bewaring uitzetten. Gegevens die niet worden opgeslagen, kunnen later niet worden opgeëist. Regel zero retention in het contract waar dat kan.
- Het contract gebruiken. Eis dat de provider ongegronde bevelen aanvecht, jou informeert waar de wet dat toestaat en niet meer verstrekt dan het bevel vereist.
- Een uitweg houden. Gebruik een interface waarmee je van provider kunt wisselen zonder applicaties te herschrijven, en test de wissel één keer.
De andere kant van het argument
Een evenwichtige beoordeling bevat de redenen waarom het risico kleiner kan zijn dan het lijkt.
- Frequentie. Geen openbaar bevestigd geval heeft laten zien dat Amerikaanse autoriteiten de CLOUD Act hebben gebruikt om zakelijke gegevens van een EU-bedrijf bij een grote cloud- of AI-provider op te vragen. De juridisch directeur van Microsoft in Frankrijk zei in juli 2025 tegen de Franse Senaat dat het Microsoft niet was overkomen.
- Weerstand. Grote providers hebben commerciële redenen om bevelen aan te vechten, en verschillende publiceren transparantierapporten over de verzoeken die ze ontvangen.
- Ook Europees recht kent toegangsbevoegdheden. EU-lidstaten en het VK kunnen providers onder hun eigen wetten dwingen. Een EU-provider kiezen verandert welke overheid kan vragen; het betekent niet dat niemand dat kan.
- Kleinere providers hebben hun eigen risico's. Concentratie, financiële duurzaamheid en eigendomswijzigingen zijn echte risico's, zoals de gemelde overname van Aleph Alpha door Cohere in 2026 liet zien.
De blootstelling is reëel maar beperkt. Ze doet het meest ertoe bij gevoelige gegevens die in leesbare vorm worden verstuurd, en het minst bij gepseudonimiseerde of niet-persoonlijke gegevens.
Waar de regelgeving heen gaat
- Frankrijk gaf SecNumCloud 3.2 met een decreet van 12 augustus 2026 bindende kracht voor een groot deel van de centrale overheid. Het vereist zeggenschap over de provider vanuit de EU en immuniteit voor niet-EU-recht.
- De Cloud and AI Development Act van de EU, voorgesteld op 3 juni 2026, zou soevereiniteits- en immuniteitscriteria in EU-recht introduceren, nadat lidstaten daarover geen overeenstemming bereikten in het Europese cloudcertificeringsschema (EUCS).
- Voor kopers bij de Franse centrale overheid geldt dit al: SecNumCloud vraagt wie de provider controleert, en niet alleen waar de gegevens zijn opgeslagen.
Checklist
- Elk AI-gebruik beoordeeld op de vier factoren
- Doorgiftegrondslag vastgelegd voor elke provider onder niet-EU-zeggenschap
- Gevoelige categorieën gerouteerd naar een provider onder EU-zeggenschap of buiten externe modellen gehouden
- Identificatiegegevens vervangen voordat prompts je omgeving verlaten
- Zero retention overeengekomen waar beschikbaar
- Contract behandelt het aanvechten van bevelen, melding en gegevensminimalisatie
- Providerwissel één keer getest; wisseltijd bekend
- Beoordeling herzien wanneer het Hof van Justitie uitspraak doet over het DPF-beroep
Bronnen
- 18 U.S.C. § 2713, toegevoegd bij de CLOUD Act van 2018
- Gerecht, Latombe tegen Commissie, zaak T-553/23, arrest van 3 september 2025, en het hoger beroep in zaak C-703/25 P, zoals gemeld door de IAPP
- AWS, Overview of the AWS European Sovereign Cloud
- The Register, verslag van de hoorzitting van de Franse Senaat van 10 juli 2025
- Wetenschappelijke Dienst van het Europees Parlement, briefing over de Cloud and AI Development Act
- Het decreet over SecNumCloud 3.2 en de overname van Aleph Alpha zijn ontleend aan persberichtgeving.