Een Sluis-gids voor platform-, inkoop- en securityteams. Laatst gecontroleerd op 23 september 2026.
Er is nu een echte keuze aan Europese providers om AI-modellen te draaien, van het eigen platform van Mistral tot modeldiensten van Europese cloudproviders. Ze verschillen veel meer dan hun marketing doet vermoeden. Deze gids geeft je zeven criteria om ze op te scoren, het bewijs om per criterium te vragen, een overzicht van recente marktontwikkelingen die je moet kennen en een testplan van twee weken.
Kort samengevat
- Scoor providers op zeven afzonderlijke criteria. Tel ze niet op tot één getal: een provider die sterk is in controle en zwak in capaciteit past bij een ander gebruik dan andersom.
- Vraag om bewijs, niet om beweringen. Een certificering telt als je het certificaat en de reikwijdte hebt gezien. Een regio telt als failover in het contract staat.
- Ontbrekende informatie is een resultaat. Scoor "geen bewijs geleverd" als nul en leg het vast. Hoeveel een provider openbaar documenteert, zegt veel over hoe hij zich als leverancier gedraagt.
- De markt bewoog in 2026. Aleph Alpha zou zijn verkocht aan het Canadese Cohere, AWS lanceerde een apart beheerde Europese cloud en Frankrijk maakte SecNumCloud verplicht voor een groot deel van de publieke sector. Controleer eigendom en certificering bij elke verlenging.
- Test met je eigen prompts voordat je tekent. Latentie vanuit jouw regio, betrouwbaarheid van toolaanroepen en foutpercentages verschillen meer tussen providers dan modelbenchmarks doen vermoeden.
De zeven criteria
Scoor elk van 0 tot 4. De beschrijvingen hieronder definiëren 0, 2 en 4; gebruik 1 en 3 voor posities daartussen.
1. Jurisdictie en zeggenschap
Wie het contract tekent, wie de eigenaar is en welke overheden hem kunnen dwingen.
- 0 Contracterende entiteit buiten de EU, en geen EU-entiteit beschikbaar.
- 2 EU-contractpartij met een moedermaatschappij buiten de EU.
- 4 In de EU opgericht en onder EU-zeggenschap, zonder zeggenschaps- of vetorechten van buiten de EU, bevestigd door openbare eigendomsregisters of een kwalificatie die dat toetst, zoals SecNumCloud.
Vraag om: de contracterende entiteit en haar registratienummer, de eigendomsketen en het beleid van de provider voor overheidsverzoeken.
2. Gegevensverwerking
Wat de provider met je prompts en uitvoer doet.
- 0 Inhoud standaard gebruikt voor training, zonder contractuele opt-out.
- 2 Geen training op jouw inhoud; bewaartermijn vermeld; subverwerkers opgesomd.
- 4 Geen training; zero retention beschikbaar zonder een maatwerk-enterpriseovereenkomst; een volledige lijst van subverwerkers met vooraf melden van wijzigingen; een verwerkersovereenkomst die je zonder onderhandeling kunt tekenen.
Vraag om: de verwerkersovereenkomst, de lijst van subverwerkers en de bewaartermijn voor invoer, uitvoer, logs en kopieën voor misbruikbewaking.
3. Zekerheid
Onafhankelijke controles op de dienst die je gaat gebruiken.
- 0 Geen relevante certificering.
- 2 ISO 27001 met de AI-dienst binnen de reikwijdte.
- 4 ISO 27001 plus een nationaal of EU-schema dat de AI-dienst dekt, zoals BSI C5 of SecNumCloud, en een certificering van een AI-managementsysteem zoals ISO 42001.
Vraag om: de certificaten en hun reikwijdteverklaringen. Een certificaat voor de bedrijfs-IT van het bedrijf dekt de AI-dienst niet.
4. Capaciteit
Wat de dienst daadwerkelijk kan.
Kijk naar de actuele modellijst in plaats van naar lanceringsaankondigingen: modelnamen en versies, contextlengte, open weights of propriëtair, en ondersteuning voor toolaanroepen, gestructureerde uitvoer, streaming, embeddings, vision, batchverwerking en fine-tuning. Score tegen wat je use cases nodig hebben, niet tegen de langste lijst.
5. Operatie
Of je er productie op kunt draaien.
- 0 Geen SLA en geen openbare statuspagina.
- 2 Een gepubliceerde SLA en een statuspagina.
- 4 Een SLA met servicetegoeden, een statuspagina met incidentgeschiedenis, gedocumenteerde rate limits, reserveerbare capaciteit en failover die in de EU blijft.
Vraag om: de SLA, twaalf maanden incidentgeschiedenis en de rate limits voor jouw niveau.
6. Duurzaamheid
Of de provider er over drie jaar nog is, en nog hetzelfde bedrijf is.
Kijk naar financiering, omzetcijfers waar beschikbaar, eigendomswijzigingen in de afgelopen twee jaar en change-of-control-voorwaarden in het contract. Score het risico, niet de omvang: een kleine, winstgevende, stabiele provider kan hoger scoren dan een grotere die midden in een verkoop zit.
7. Transparantie
Hoeveel van het bovenstaande openbaar is gedocumenteerd, zonder verkoopgesprek.
- 0 De meeste antwoorden alleen onder NDA of helemaal niet.
- 2 Prijzen, modellen en verwerkersovereenkomst openbaar; certificeringen en subverwerkers op aanvraag.
- 4 Prijzen, modellen, verwerkersovereenkomst, subverwerkers, certificaten, SLA en incidentgeschiedenis allemaal openbaar.
Dit criterium is de beste voorspeller die we kennen van hoe een provider zich gedraagt als er iets misgaat.
Wegen naar gebruik
| Gebruik | Zwaarst wegen | Lichtst wegen |
|---|---|---|
| Interne chatassistent, geen gevoelige gegevens | 4 Capaciteit, 5 Operatie, 2 Gegevensverwerking | 1 Jurisdictie |
| Klantgerichte productfunctie | 5 Operatie, 4 Capaciteit, 6 Duurzaamheid | 3 Zekerheid |
| Verwerking van persoonsgegevens van klanten of medewerkers | 2 Gegevensverwerking, 1 Jurisdictie, 3 Zekerheid | 4 Capaciteit |
| Publieke of gereguleerde sector | 1 Jurisdictie, 3 Zekerheid, 2 Gegevensverwerking | geen |
De markt in 2026: ontwikkelingen om te kennen
Dit zijn feiten om in je eigen due diligence te verifiëren, geen scores. Waar een feit uit een bedrijfsaankondiging of persberichtgeving komt, zeggen we dat.
| Provider of initiatief | Wat er gebeurde | Bron |
|---|---|---|
| Mistral AI | Modelontwikkelaar uit Parijs met een eigen platform. Naar verluidt bezig met eigen rekenkracht in Bruyères-le-Châtel, met de eerste fase in bedrijf vanaf medio 2026, en in juli 2026 met een uitgebreid partnerschap met Microsoft | Persberichtgeving |
| Aleph Alpha | Gemelde overname door Cohere, een Canadees bedrijf, in april 2026. Infrastructuur blijft naar verluidt in Duitsland | Persberichtgeving |
| Scaleway | Cloudprovider van de Franse Iliad-groep, met gehoste open-weights-modellen. Naar verluidt in oktober 2025 geselecteerd als infrastructuurprovider voor de digitale euro van de ECB | Persberichtgeving |
| OVHcloud AI Endpoints | Modeldienst van de Franse cloudprovider, aangeprezen met zero retention en een catalogus van open-weights-modellen | OVHcloud |
| IONOS AI Model Hub | Modeldienst van de Duitse cloudprovider, aangeprezen met BSI C5 | IONOS |
| AWS European Sovereign Cloud | Aparte AWS-partitie in Brandenburg, algemeen beschikbaar sinds 15 januari 2026, beheerd door een Duitse dochter met in de EU gevestigde medewerkers | AWS |
| EUROPA-consortium | In juni 2026 door de Europese Commissie geselecteerd om een open-source frontiermodel te bouwen voor alle 24 officiële EU-talen | Europese Commissie |
Een test van twee weken
- Kies drie echte taken uit je beoogde gebruik, met per taak 20 tot 50 echte prompts. Pseudonimiseer ze eerst.
- Draai ze tegen elke provider op de shortlist via dezelfde interface, zodat de provider de enige variabele is.
- Meet de mediane en 95e-percentiel-latentie vanuit je eigen regio, fout- en time-outpercentages en, voor agents, hoe vaak toolaanroepen geldig terugkomen.
- Beoordeel kwaliteit blind. Laat de mensen die de taak uitvoeren de uitvoer beoordelen zonder te weten welke provider die produceerde.
- Reken het door bij je verwachte maandvolume, inclusief kosten voor gereserveerde capaciteit of enterprise.
- Controleer het foutpad. Vraag wat er gebeurt als de regio vol is en of er verkeer de EU verlaat.
Checklist
- Shortlist gescoord op alle zeven criteria, met bewijs per score bewaard
- "Geen bewijs geleverd" vastgelegd als nul, niet leeggelaten
- Weging voor het beoogde gebruik overeengekomen vóór het scoren
- Eigendom en certificeringsreikwijdte bij de bron bevestigd
- Test van twee weken gedraaid met echte, gepseudonimiseerde prompts
- Failover en bewaartermijn bevestigd in het getekende contract
- Scores herzien bij verlenging en na elke eigendomswijziging
Bronnen
- Europese Commissie, beleidspagina over de AI-verordening, voor de Frontier AI Grand Challenge en het EUROPA-consortium
- AWS, AWS launches AWS European Sovereign Cloud and announces expansion across Europe, januari 2026
- Productpagina's van OVHcloud en IONOS voor hun modeldiensten.
- De items over Mistral, Aleph Alpha en Scaleway zijn ontleend aan persberichtgeving uit 2025 en 2026. We hebben geen primaire stukken gezien over de transactievoorwaarden en herhalen gemelde prijzen of waarderingen niet.